LAIMI KHRIHFA THAWHKEHNAK (5)
Siangbawi Pathum Hna Rianṭuanning
****************************
Thawngṭha chimnak lei paoh kha Carson siangbawipa nih ṭuanvo a lak. Asinain rian dangdang ṭuan lo awk ṭha lo in a hung ummi rian phunkip nih faktuk in a nenh caah kum 1903 hlan cu thawngṭha chim ah khuate a tlawng kho lo. Zeicahtiah Carson siangbawinu kha an fale kongah America ah a khonh in a tlung i Carson siangbawipa cu amah lawngin a um caah rian phun kip, a hme bikin a nganbik tiang amah nih zing in zanlei tiang nifate thla khat hnu thla khat a ṭuan.

1903 kum ah khual voi nga a tlawng i ni hra in ni hleihnih tiang lengmang a rau. Khua 25 a tlawn hna i a khan cun khan 400 a si. Cun a hnu ah voi khat khual a tlawng i ni 16 a rau i khua 21 a tlawn hna i a khan cun khan 210 a kal.

Hakha Mission Sianginn ah ni khat ah suimilam pakhat lengmang ca a chimh hna. Lai siangngakchia pawl kha anmah holh in caṭial le carel kha a cawnpiak hna i hlasak zong kha a chimh hna. Sunday School cawn awk caah Laiholh in a leh. Hla fung 40 a timhtuah.

Nu cawnnak lei paoh Carson siangbawinu nih ṭuanvo a lak. Hakha mission sianginn ah Carson siangbawinu cu ca a chim. Hakha sianginn ah cun nu pakhat hmanh an um lo. Laitlang khuazei mission sianginn hmanh ah nu an rak um lo. Cu lio ah Laimi nih nu cathiam a ṭhathnemnak kha an rak hngal lo. Nu cacawn cu a ṭhathnemnak a um lo tiah an ruah. Nu cu va ngei ding a si ko i inn le lo ah rian a ṭuan ko lai caah zeihmanh aa hlei lo an ti. Ca an thiam ahcun an vale bia an ngai duh lai lo i ṭhat lonak a chuak lai tiah an ruah.

Zeikhum hmanh si seh law Carson siangbawinu cu nu hna an lungthin tlaih kha a zuam. “Ka tinhmi cu thilṭhit cawn thawknak in an lungthin lak le aho paoh a si ah thil a at kho i angki dawhte a ṭhimi nih a ṭhitmi angki cu aa lak colh lai tiah chimh kha a si. Cun thilṭhit ka cawnpiak pah hna cun thil dang zong kha tampi ka cawnpiak pah chih khawh hna lai i cu ti cun carel zong kha an hun thiam lai i an caah vawlei thar kha aa hung lai,” a ti.

Thilṭhit cawnpiaknak ah khan Carson siangbawinu cu a hlawh a tling i mission sianginn zongah khan nu cu a luhter khawh hna. Kum 1906 ah pakhat, 1907 ah pa sarih, 1908 ah pa hleihnih sianginn ah an lut. Carson siangbawinu cu manh lo ngai in kum thluanchuak sianginn ah ca a chim. Sianginn lei rian kha amah nih a zohkhenh.

Cun ngandamnak lei rian paoh kha Dr. East nih ṭuanvo a lak. Dr. East nih kum 1906 chung a rianṭuannak report a peknak ah, mizaw thar 2903 kan thlop hna i keimah hrimhrim nih 4000 leng ka thlop cang hna, tiah a ti. Hi bantuk hin siilei rianṭuannak tampi an rak tuah khawh caah a si ṭheo lai, an cungah Laimi nih zumhnak an rak ngei hna. Khrihfa can nakah siilei rianṭuannak hi bawmtu a rak si ṭheu lai.

Dr. East hi siilei rianṭuannak ah tangka tampi a ngei lo. Kawlram siangbawi hna tawlreltu kawmiṭi (Burma Reference Committee) sinah June 1906 i ca a ṭialmi ah siilei rianṭuannak ah ka hmuhmi tangka cu Rs. 600 ($ 200 hrawng lawng) a si a ti. Sii, umkalnak, lachon le hmamennak, ihphah khuh le thilsuknak le a bawmtu hna lahkhah caah Rs. 1100 a hal hna. Hakha ah a ummi ralkap hna sinin thlop man tangka tlawmpal cu ka hmuh. Asinain Laimi kha thlopman tangka nan pek ve lai ti cu a si in a si kho hrimhrim lomi a si. Hihi kum hnih chung ka hneksak cang tiah thinhung nawn in a ti hna. Kawmiṭi nih hin Laimi kha thlop man na lak hna lai tiah an rak ti rua. June 26, 1906 ah hitihin cakuat a ṭial, “Laimi sinin ka hmuhmi thil in sii inn kha na zohkhenh lai, nan ka ti ahcun, banhla, vankhawng,khachuan le arti tu in zohkhenh a hau lai. Thlop man ah nihin ni tiangah ka hmuhmi hna cu mah hi thil hna hi an si. Cun na hmuhmi tangka hrimhrim in sii inn cu na zohkhenh lai tiah nan ka ti zungzal ahcun, a ṭha bikmi cu zokzok in keimah kirter hi a si ko lai, zeicatiah Missionary Union nih an ka cawm khawh lo ahcun hika i zeihmanh tuah lo in a lak in ka nunnak hman cu keimah ca zongah san a tlai lo,” tiah a ti.

Khualtlawnnak ah Dr. East cu kum khat caah Rs. 600 an pek. Carson siangbawipa zong cu zat cu an pek ve, zeicahtiah an pahnih in khuate tlawn lengmang a herh. Sii lei a herhmi cawknak ah Dr. East nih kum khat ah a hlei in Rs. 500 a hal hna. Asinain Missionary Union nih kha a halmi tangka tlawmte kha pek awk an ngei lo. Boston khua in Mr. Huntington nih East cu ca a kuat i, hi tangka hi kanmah nih pek awk kan in ngei lo. Asinain na rianòuan bawmh duhnak a ngeimi hna sinah kan in halpiak lai, tiah a ti.
CACC (2009)

Nuei Paei tuarmi fa cu
================
Nu ei le Pa ei tuarmi fa cu mirh ziamziamte an um ko zongah an khuaruahnak le an chunglei lungthin cu feichunh le mei kangh bantuk in fahnak an tuar zungzal. Mah bantuk tuarnak an ngeih ruangah minung hawi bantuk taktak in lungthin ruahnak tling an ngei kho ti lo. Lungzawtnak or thafah le mitfah tibantuk zawtnak pakhat khat an ngei deuh ti asi.

Shin Won Young cu kum 5 te lawng asi ah hringtu a Nu le Pa an i tthen i kum 7 a si ah a Nu ei kut in a thi. A pa Mr. Shin cu Mrs. Kim he an i duh i cuticun "living together - hmunkhat ah khua an sa hna." Mr. Shin hi kum 38 te lawng asi rih. Mino le zangtthawng lio cingling khi asi. Kum 5 te lawng asi mi hringtu a Nu hi Mr. Shin nih a rak duhtuk mi asi ve ko. Nangmah locun vawlei nun ka zuam lo tiin biaza a kamh vemi nu asi ko. Thihhlanlo ca taktak in hmunkhat um tti dingin a rak duhtuk mi nu asi ve ko. Pate Nu zongnih Mr. Shin hi cu, vawlei cungah a ka dawbiktu, ka zeizong a theithiamtu le ka duhnak tlinter a zuam zungzaltu asi tiin a vat ngam ve ko. Duhnak le dawtnak sangbik he a dawmi nungak le tlangval an rak si ko. Nain naute cu a chuak i kumkhat tluk asi tiang cu an dai ngai nain duhsah tein chungkhar ah zei maw tete buainak an ngei pah tawn. Kum 3/4 chung cu buai pah buin khua an sa nain pate kum 5 asi hrawngah tthennak an tuah i zungah an chuak. Ziah, hringtu Nu nih fapa hniang fahnak le har tuar lai hi a ruat hnga lo maw!

Shin Won Yong (SWY) kum 5 fate cu a pa nih a sin ah a umpi i inlak a nungak Mrs. Kim zong an sinah a um ve. Sinain Mrs. Kim nih fa ei chang cu a duh lo tuk caah SWY thihnak ding khua lawng a khang. Dawtnak pakhat hmanh a ngei lo. An pa nih le Mrs. Kim cu a duhtuk fawn caah a fapa te cungah zeitluk thil ttha lo an nu nih a tuah a hmuh ko zongah kakhat hmanh a thlak bal lo. Kum 5 fate nih khua zei kalnak le umnak zong thei hlah - ho khi bawmh ka hal lai ti awk le theih hlah. Cun, an pa cu rianttuan asi caah a Nu ei he lawng nifatin hmun khat ah an um fawn. An pa cu thlakhat ah 5 milions Won (5000 dollar) hrawng a hmu nain, an Nu nih 3 millians hrawng cu a hloh peng ti asi. Cuticun kum 2 chung leng deuh hmunkhat ah khua an sa.

November 2015 in February 2016 kar ah an fapa te cu a Nu ei nih tikholhnak inn chungah a chiah i nikhat ah rawl vuikhat lawng a pek. South Korea hi November in February thla tiang cu a kikbik can asi i khuacaan hi minus deuh asi zungzal. Electric mei kan toh bu hmanh ah zapi cu a kik kan celh lo ngaingai. Cutluk a kik mi khua can ahcun an fapa te cu tikholhnak khan chungah vok le ar zuat in a zuat i nikhat ah rawl vuikhat te lawng a pek ti a si. Khua can ahcun thi zawk seh tiin tikik lakah a hnim tawn ti asi. Nu ei ka tuar ti khi hi fapa te nih hin thei in hringtu a Nu khi a hei hlam tuk ve ko lai mu. A zan mang tiang khin hringtu a Nu khi a hei hlam ve in " Ka Nu, khua zei ah hme na um, ziah na fa pa sifak ka tuar tuk hi ta, rak ka chanh law, rak ka bawm ko cang mu" tiin zamttim le khua mawt zawn ah khin hram len ko lai mu. Ti hal le rawl ttam tuar in hringtu a pa inn pi le lopi tangah fahniang nih ni le thla rel ko lio ah hringtu a pa nih " Ka fahniang," tiin hramhnak annka thlum kakhat hmanh a theihlo hi cu a ka in chim thiam hmanh hlahseh law, a khuaruahnak le theihnak tal nihcun nifatin an chim len ko lai mu. A lungchung te khin cun Nu le Pa ka ngei; Pi le Pu ka ngei; Hawi le kom zong ka ngei ko hna, Ziah ho tal nih an ka bawmh hnga lo. Ka pi le ka Pu tal hi ziah an rat bal hnga lo ti in hlammi cu a ngei ve ko lai mu.

Cuticun an fapa te cu a kiktuk caah a nunnak nih nun a celh ti lo i 2016 February dongh lei ah khan a thi. A thih lai i lungfim lo a um hnu ah hin a pa nih puanlum deuh khin a tuam i tikholhnak chung thiam thiam ahcun a chiah ti asi. A zan cu hringtu a Nu hlam in vawlei cung nunnak cu a liam tak riangmang ko. An fapa te a ruak cu puan in an zual i an in leng Varenda (Barenda) ah ni 10 chung an chiah tak i Mr. Shin Mrs. Kim cu khual an tlawng huar ti asi. Cun, an fapa te a thih cang caah nau thar kan ngei lai tiin an Nupa biaruah khuakhannak an ngai ti asi. Ni 10 hnu ah an rak tlung i an fapa ruak cu midang vui lonak tlangcung ah an va vui.

Mr. Shin nih a fapa tuarnak le faknak vialte hi ziah a thieihpiak hnga lo. Nu ei Mrs. Kim a duhtuk le a dawttuk ruangah a si hnga maw? Hringtu a pa nih thi le hnai in a hrinmi a chungchuak fapa Nu ei kut in a thih ko cu zeitluk a dawtmi Nupi hmanh va si ai kun, a ruah rem ko tak hnga maw. An fahniang te nih hin, ka pa, ka nu ei nih mah ticun a ka ti, ni khat ah rawl vuikhat lawng a ka pek, tikik a ka toih, puanlum a ka pe lo " tiin hringtu a pa hi chim lo khin maw lungchung faknak tuar bu tein thlankhur ah a liam ko hnga. Asi ko lai mu, a Nu ei nihcun thi zawk seh ti cu pei a duh fom cu mu. Rawl a pek can le a Nu ei thawngpang a theih can hmanh ah khin, fapa hniang te cu mit fak hmanh au hngam lo le cawlngam lo te khin dai tein a hei um lai i, ka Nu ei nih tikik a ka toih sual lai, ti le rawl a ka pe lo sual lai ti ruat in thir le phang khin a um ko lai mu. Zangfak cu asi ko mu - mah inn le lo cia ko ngai ah!

Fahniang thlarau cu a thih hnu ah thang piin zatlang ah a au ciam mam i, tualleng siangin a kainak sayamah te nih "ziah a dam lo maw, siangin a kai lonak sau ko cang " tiin thawnghalnak an van tuah hna tikah Mr. Shin le Mrs. Kim nihcun "a pi le pu sin ah khuate ah kan kuat chung ' tiin an leh hna. A pi le pu umnak khua lei zongcu thawnghalnak an hei tuah hna tikah lau lengmang in," ziah, kan sin ah a um ttung lo, kan fapa te hi a nu le pa sin ah a um ko" tiin an ti ve hna. Cutikah, Police sin ah report an tuah i Police nih Mr. Shin le Mrs. Kim cu bia halnak an tuah hna. Cun, National CCTV kha an zoh, an Bank account le an um kalnak vialte an van hlathlai hna tik ah an thil tuahmi vialte cu theih dih a hung si. An sualnak cu police hmai ah an i phuang hnu ah an nupa in bia an cheih hna i kum 30 thong thlak ding an ti hna. August 10, 2016 khi an bia ceih tthan asi lai i thih dantatnak zong pek khawh an si. Nain, South Korea phung ahcun thihdantatnak timi cu thih hlan lo thong chung um kha asi cang. Hlan bantuk in meithal kah le Sii dinh in thah kha a um ti lo.

Mrs. Kim cu biaceihnak zungchung bia an hal lio ah fapa hniang hmanthlak cu an piah i a kut te khin a muai pah in a lu a khun i ngaihchia bantuk in a um an ti. Nain, ngaihchiatnak taktak mui hmai cu a si deuh lo ti asi.
Cun, Counselor le Psychotherapist pawl nih counseling an tuah hna i an hmuh mi cu Mrs. Kim hi " a met tein Nu ei a rak tuar tuk ve i, lungzawtnak zong a ngei ee ti asi. A Nu ei nih a rak dawt ve lo tuk le fahnak le harnak a rak tuar tuk mi nih mahbantuk thil a tuahter hi asi" ee an ti. Cucaah, thluaktlamtling le lungzawtnak phunkhat a ngeimi minung bantuk in an ruah caah a biacheih piak tthan zau dingin timhnak an ngeih hi asi.
Note: Nu ei le Pa ei tuar hi cu a har ko lai mu. Nu le Pa hna, fahniang zawn nan ruah taktak ahcun thihnak dah lo zei hmanh nih in tthen hrim hna hlah she mu. Na fahniang nih an hlam zungzal dah kaw! Na zuntuar in dah khaw khua can a rel peng ko. Lawmh can le ngaihchiat can ah Nu Nu le Pa Pa tiin hlam peng mi dah khaw na si cu! Degree a lak ni le Nupi/Pasal a ngeih ni (A sung lawi mi can) ahcun "Nu Nu/ Pa Pa "tiin hlam zungzal na si caah khuafak ruat hram ko u mu. Ahlei in kan nihcu Pathian nung a zumtu kan si caah "Rosung bik Fahniang" nih fahnak le tuarnak Nu ei le Pa ei kut in an tonmi hi cu kan Pathian a lawm hrim hrim lai lo. Nu le Pa rian ngan bik cu fahniang rual ttha te zohkhenh le cawmken hi asi. Zeitluk Nupi dawh le ttha hmanh khi va ngei in/ zeibantuk pasal fim le cathiam hmanh va ngei ko hmanh law, fahniang rual caah cun hringtu Nu le Pa hi nan sungbik ko.

Kan Miphun chungah Nu le Va tthennak nih fahniang pamhmai in chia ti hna hlah seh!!!!!
To God be the Glory forever.
Mang Bik Cung
Seoul, South Korea

Solomon hla iang dawh bia hna: *
Ra ka hnam law duh ai ing,
Na dawtnak nih mitsur hang thlum hluan,
Naa thuh chiti rimhmui nih zam ai kaw
Na len min chiti bungh ko lo ai ri,

Cucah leng duh raan cuang na si.
Zaṭial kut in ka hruai law kal hawl si,
Mangbawi phunsang na suan run remh dal,
Chungchin ah ka luhpi ai law.

Nak hmanh ning law iangngei ngai ka si ko ve cu,
Ka me hlah u ka cuar dum ruangah hin,
lai ninu laak ka si fom cu ta;
Hei ka chim law lungkil ka tum aw
Lengnu vialte lak i hmel ṭha cem.
Khoi zawn ah ti hngal hlah kun ci kaw,
Kan tahchunh tawn dahkaw ka duh cem

Mangbawi doṭhiang cungpar ṭhu lio khi,
Ka ṭang cung i ka pom ka bihzun lioah,
Lungkil ka tum kei ka caah cun,
In zoh rih lang ka dawt na muisam a ṭha,
Naa dawh tuk ah zei na lo dah maw,

Na mitte zong ṭhuro mit lo ai hna dah ngai.
Zoh cim loin naa dawh ka dawt aw,
Nang rei pawng ṭhut awi loin!
Zeitluk dawh in tling khan dang
cung le kan zaunak hmun hring dildel,

Sidar thing in remh hlei kan run inn
Lungthli ka tum a leng hawi lakah,
Lili pangpar iang ngei hling lak een.
Ka duh dah ngai a leng hawi lakah
Zuun in ka zaw nang vang hraam ah cun

Solomon Hla timi hi Hla Dawh Bik ti zongah ti a si tawn.

Nu le pa i dawtnak hla a si i a phuahtu hi Solomon a si tiah an ruah caah Solomon Hla an tinak hi a si.
Duhnak zawnte lakmi asi.

Upat awk tlak Rev. Dr. J Ral Buai
Sayagyi hi 1944 kum,May,3 ah Siata khua ah achuak. Pu Khen Mang le Pi Vai Pawng hna i fapa asi. Chuah pi unau nu pahnih,pa pakhat an si.

Sayagyi hi Priamary School 1950 kum ah a awng. A chuahnak khua ah tang sarih tiang lawng a um caah siang kai a duhtuk ko nain kai khawhnak A-Khunh-Zi a ngei tilo. A chuah in thla 4 asi ah a pa nih a liam tak. A pa nih a liam tak hna caah a nu he lawng nun khua har ngai in khua an sa.

1960 ah Jesuh cu ka khamhtu le a mah lawnglawng Pathian asi tiah a cohlan i Thiangthlarau Baptisma zong a co cih. Cu hnuah holh thei loin ni thum chung a holh. Thlarau in a khat.
1965 ah Jesuh min in tipil a ing. A nun aa thleng tikah Pathian rian tuan dingin bia khiahnak angei. 1965 ah Pu Khai Mo le Pi Ning Ci hna i an fanu Daw Sung Kui he kutsih thit umhnak an ngei. Pathian thlawchuah Fapa 2 le fanu 2 an co.
1. Bawi Hu (Tlei cia)
2. Anna Sui Hlawn(Newzaland)
3. Linda ( USA) le
4. Eku (USA) hna an si.

1967 ah Bul Hap Tsp,Matiyaparades state,India Ram um, Rev. Harry Scism dirh mi * Kalvary Bible Institute* bible siang ah Pathian bia a cawng.1970 kum ah Graduate in Theology degree an pek. Northeast India District ah Kum 2 Pathian rian a tuan. Cu can lio in Myanmar ram ah pathian rian tuan dg a lung ah a chuak. Cu thawk cun rawl ulh in thla acam. 1972 ah kum 70 a tling cang mi a nu le an chung khar dih lak in Yangon khua lipi ah an rk i thial. Yangon ah cun Pathian rian tuan cu a ni awt. 1973 , March thla ah Rev.Hary Scism nih UPCM Superitendent a tuan i sayagyi Ral Buai nih Secretary a tuan. Cu ti an rak tuah hnu lawng ah Myanmar UPC hi rual rem te le lung rual te in an rak um.

Sayagyi cu 1983 ah "Gateway Of Evengelism (USA) in Bachelor of Art in Theology degree, 1985 ah Twin-Cities University(West Mornore LA in Master of Art in Theology degree an pek. 1992 ah Twin-Cities University in siseh,1993 kum ah Christian Life College (Stockton California) in "Dactor of Divinity" an pek than.
1986 ah Apostolic Christian Bible College (ACBC) Bible siang inn pi cu Pathian Bo chan bu te in a dirh. A dirh thawk in a tu tiang Principal a tuan.

1996 i Dirh a rak si mi Myanmar Evangelical Christian Fellowship(MECF) ah rian a ral tlai bel. MECF in dirh mi Myanmar Evangelical Gradute School of Theology(MEGST) bible siang dirh tu ah a rak i tel ve. 1998 in Bible ca hi Zephai holh in leh a thawk. New International Version le New King James Version hna hi biapi in a zoh chih mi hna an si. Summer Institute of Linguistics le Wycliffe Bible Translation in voi 5 tiang an zoh piak. Bible Societies of Myanmar in voi 1 an zoh. A tling cang tiah an chim hnu ah United Bible Societies (India) in 2009 kum ah a chuah kho i 2010 ah an zamh, an phawt hna. A tu zong hi Biakam hlun a leh cuah mah lio asi.

Sayagyi hi 1980 kum in United Pentecostal Church of Myanmar(UPCM) Superitendent a tuan. A dawt tuk mi a thaisung nu Pi Sung Kui nh 2011,April,2 ah a liam tak. A tu cu Siamah Hniar Zing he nun nuam le daw tak in Yangon khua lipi ah khua an sa.
Note....
Ka palh mi tam pi lai. Nan rak ka theih thiam piak nak lai Jesuh Khirh min in kan nawl hna.
Lal Nun Tluang (ACBC)

Nunnak Sullam.
============
“Kan nunnak hi zeitluk in dah a tawi ti kha kan hngalhter law cuticun kan fim deuh lai.” (Salm 90:12)

Minung kan chan le nunnak hna cu. aamahkhan in chim khawhmi an si lo.Zeicahtiah kan nunnak cu kanmah ta asi lo, a kan sertu Pathian ta asi caah zeican kan nung lai timi chim khawh asi lo.Baibal nih minung cu hitihin a kan tahchunh. "Minung cu thaw bantuk men a si ko, a nun chung ni hna cu a liam zaumi thladem bantuk men an si ko (Salm 144:4)." tiah ati.

Minung nih zeican kan nung lai i zeitin khua kan sa te lai timi kan theihkhawh lo caah. Kan nunchung caantawite ah zeidah kan tuah awk le zeidah Pathian nih a kan duhpiakmi asi tihi kan theih le kan philh sual lo a biapi Mizo phungthluk ah. Thaizing thidingin thlacam law kum zakhat nungdingin rian tuan timi aum.A hmaan taktak.Nunnak sullam theih lo cu.lung tlam tlin lo.pakhat asi.ka nun chungah zeidah kachuahpi lai timi. thatnak tuah i zuam kha. minung vialte nih kanmah le sining tawkin kawl cioding asi.cucu nunnak sullam taktak cu asi.

Job 14:1 chungah kan hmuhmi cu hitihin ati “Nu hrinmi minung paoh cu a chan a tawi i harnak in a khat. Pangpar bangin a hung par i a uai ṭhan ko; Thladem bangin a tli i aa peh lo. "ati. Nunnak cu pangpar bantuk men le thlitu sawhsawh men an si ko ati.a hmaan ngaingai atu kanchan ah. kan ton lengmangmi cu. ruahlopi thihnak asi. nihin ah dahra dam tein kan i hmuh ko  tiah.thaizing ahcun anih nih a kan thih tak e tiah thawng theih asi.nunnak cu zeidah asi timi fiangte in a langmi cu.atu kan thaw kan hunchuah mi te lawnglawng nih a kan thiah.kan thaw te hi.zeitik ahdah adihte lai timi hohmanh hngalh khawh asi lo. cucaah.kan nunlio te ah hin.man ngei tein kan nunnak cu kan hman thiam a herh tuk hringhran,

Pual nih.nunnak cu zeidah asi.nunnak cu kei ka caah cun.khrih asi ko ati.Nunnak cu. a hmang thimtu caah cun sullam a ngei nain ahmang thiamlo caah cun zeihmanh san a rak tlai ve lo.Pathian nih kan nunnak hna cu sullam ngei tein hmang hna seh ti a kan duh.Kanmah le pahrang cio in amah sunparnak caah kan nunnak kan hman ding hi.a zungzal in a kan duh piak.

Na Sual lo.

Hmaisabik ah caantha caan sunglawi a kan petu kan Pathian amin thnagtha ko seh.zumtu nulepa hawihom dawt Pathian nih thluachuah in pe ko hna seh!

Tawite in. Na sual lo.timi tlangtar in. thawngtha i hrawm hna usih!
   

^{Rom 5:21} Cucaah sualnak nih cun thihnak kha hmang in a kan uk bantukin Pathian vel nih cun dinnak kha hmang in a kan uk i Jesuh Khrih kan Bawipa thawngin zungzal nunnak ah a kan kalpi. kan phu kan tawk lopi a simi laksawng, “Na sual lo,” ti biakhiahnak hi a si.


Minung thingkung saram thil paohpaohte hi an than tikah that than in a tangmi an um bantukin dawh thalo piin a thangmi an um ve,khrihfami zong hi that than in athangmi kan um bantukin dawh cah lo piin athangmi kan um ve, tahchunhnak ah, Naa khi kan zoh hmanh hna lai Naa cu an ki khi cho lei hoih in a than ahcun cucu phunghmaan a si i zohzong adawh nain chuk lei hoih in an ki athan sual ahcun zoh anchia taktak mah bantuk cun.zeizong vialte hi anmah le sining tein an than ahcun zoh an dawh i duh an nung.

Khrihfami zong hi that than in a thangmi hna cu zoh an dawh i minung hawi sinah an cuang khun,Paul nunning kan zoh tikah Pathian dawtnak a theih hlan ahcun.a nunning a chiakha taktak nain Pathian a hun theih hnuah cun khuaruahhar in aum.Baibal cathar tampi khi Paul tialmi deuh lawngte an si,Pual hi Pathian dawtnak thei hlahsehlaw nihin Baibal cathar tampi khi aum lai lo ti khawh asi.
Zumtu kan zate nih tuanbia kantial lengmang ve tikah Pual bantukin atha mi zohchunh tlak kan si hi Paul nih tampi a kan cawnpiak ati.

 Ka tlangtar ah. na sual ti asi caah.sualnakin a khatmi minung zeitindah na sual lo ticu tiah khuaruahhar awk ngaingai asi.sualnak vialte zeizat menmuam khi dik minung nih kan ngeih hnga.chim cawkding khi asi lo.nikhat chung hmanh ah.sualnak zeizatdah kan ngeih hna nain Pathian nih cun na sual lo tiah a  ti.Pathian amin thangtha ko seh!

Adam thawkin kan sual cang i misual kan si tiah kan ti nain Pathian nih amah muihmaikengin sermi le zungzal nunnak hmuhnak ding caah, a fapa ngeihchun kha vawlei ah a run thlah mi thawngin le kalvari tlangcungah a thisen in a kan tlanhnak thawngin kan sualnak vialte cu thianh asi cang i cucaah na sual lo tiah biakhiah kan si cang.

  “Pathian dawtnak a thei lomi nih hi vawlei ah a nun rih ahcun Jesuh Khrih thawngin Pathian dawtnak biatak a theih i Jesuh cu khamhtu ah a cohlan khawhnak hnga Bawipa nih caanṭha a pek rih caah a si” 
 “ Pathian dawtnak a thei cangmi (Khamhnak a hmu cangmi) nih hi vawlei ah a nun rih ahcun Pathian nih amah sunparnak tuahtu dingah caanṭha a pekmi a si caah mi thluachuak mi a si. A nunnak cu fim khur tein le man ngei tein Bawipa sunparnak caah hmang seh”.

A sunglawi tukmi kan nunnak hi Pathian pekmi fimnak he man ngei tein kan hman khawhnak hnga Bawipa nih thluachuahnak kan pe hram ko seh.Na Sual lo. tiah biakhiah piak asi.

NGATAINU
(Tuanbia
Hlan lioah khua pakhat ah nufa an rak um. A fanu cu a min ah Nga Tai tiah a auh. Nga Tai cu aa dawh tuk ah hin a hmumi paoh a duh lomi an um lo, zoh an rak cim hrimhrim lo. Mikip nih an dawt, a pumrua that le a tungtai rem lengah a hmaithlak hrim hi a rak I dawh tuk ti a si. A mitmu hrimhrim hi thipum fang dawh in aa dawh I a mit-au nih zing niceu bang a rak I dawh ti a si. A samthlai nih le aa rem i a ziaza le tha kaw, nu sinak a tlinh lengah a aw a nem i a pawngkam a ummi paoh nih an lawmh dih tawn.

Kum khat cu ruahpi a sur ciammam i a han kho ti lo. A fak chin lengmang i ti a lian thluahmah. Cucaah an inn le an lo zong a phum thluahmah. Mi vialte cu an inn an lo chuah tak in ti nih a phak rih lomi tlangcung ah an kai dih. A kai kho lomi cu ti nih a phum hna i an thi len cang. Ti cu a thang chin lengmang i tlang cu phum dih a timh cang. Saram pawl zong tlangsannak cu an panh cio. Minung le satil saram hna cu tlang a sannak bik ah cun an i sual len hna. "Zeidah a cang hna?" tiin zapi cu khuaci mui in an tap, an ai, an hram len.
Ti cu a thang chin lengmang i "Tai, Tai, Tai" tiah Nga Tai min chim pah in tlangpar cu a hun naih chin lengmang. Ti awthawng cu an theih tikah "Ti nih hin Nga Tai hi a duh caah a si ko," tiah an ruah. A sam pakhat an phawi i ti lak ah an thlak. "Tai" a ti i ti cu tlawmpal a vung zor. Asinain a rauh hlan ah a hung thang than. A angki an thlak than. "Tai" a ti i ti cu a vung zor deuh nain "Tai, Tai" a ti i a hung thang than lengmang. Cuticun Nga Tai sam le thilri le a hnipuan cu an thlak dih cang.


Ti cu "Tai, Tai" a ti i tlang ah a hung kai chin lengmang. Khuakhan awk an hngal ti lo i a donghnak ah mi vialte thihnak cha cun minung pakhat thih a tha deuh lai, an ti i Nga Tai cu thlak an timh. Asinain a nu nih, "Kanmah sual ruangah kan tonmi a si tung lo, zeiruangahdah ka fanu theng cu kan thlak in kan thither lai," a ti i a siang lo. A fanu cu fekte in aa tlaih I zapi he an i chut len, a donghnak ah an chuh khawh i Nga Tai cu a tah a ai bu in tilian ahcun an vun paih. Tilian chungah cun Nga Tai cu a vung pil zuahmah. A nu nih a tahbu le a hrambu in, "Ka fa dawt sian lo, Nga Tai aw… nang ngami ah vung i cang law," tiah a cah ta, ti a si.

Nga Tai cu a nu bia bang ngami ah aa cang taktak. Cucaah ngami cu minung bantuk in hnuk a ngei I taw zong aa ngeih venak a si an ti. Nga Tai nu cu a lung a leng tuk. A fanu zun in a zaw zungzal, ti a si. A fanu zung cu a tuar i ei le din zungzuam lo le tuan zaang tlung lo in a um. Mi thil he fing le tlang kip a cult awn. Aa chokvak lengmang i tlangsang kip hin khua za a cuan tawn. A umhar le a lunglen celh loah thiam tal ka bang lai a ti I thiam tial baannak dingah tlangsang le tlangdawh a kawl I a donghnak ah tlangdawh ngai pakhat a hmuh i cuka cun thiamtah aa thawk. Thantlang peng Khualhring tlang chungah tlangsang ngai pakhat a um i, cu tlang cu "Ngatai nu tlang" tiah atu tiang auh a si. Pupa chan ah cun Nga Tai nu thiamruak zong a rak um, an ti. Nga Tai nu tlang ah cung thiam a tak i Falam peng Ramthlo khualu Zinghmuh tlang ahkhin a thiam tlang a rak sih.

Nga Tai nih a nu thiam a tah le a lunglen kha a theih tikah minung in a hun i langh i a nu cu a hung veh tawh, ti a si. A nu sin a phanh tikah a taitang cu nga a si i a tai cungcu minung a si. Minung bantuk in minung sin ah um awk a that lo caah caansau um lo in ti chungah a kir than tawn. A nu a thih hnu zongah Nga Tai cu tlang ah a kai tawn i a nu um tawnnak kha lungleng le ngaihchia in a rak cult awn. Kha ti tlang i a kai kha minung nih an hmuh tawn i ngaknu dawh tuk a si fawn, a tai tang nga a si fawn tikah a hmumi kip an khuaruah a har i a min ah Ngatainu tiin an auh colh ti a si.